Program
Çocuklar için Hesap Verebilirlik, Haklar için Savunuculuk (ACAR), Sivil Toplum Kuruluşları ile Bilgi Üretimi ve İzleme Alanında İşbirliği Programı
Donör
UNICEF Türkiye, Avrupa Birliği ortak finansmanıyla
Süre
7 ay
Proje Açıklaması
Mevsimlik tarım, Türkiye’de çocuk işçiliğinin önlenmesi ve ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmalar açısından en kritik alanlardan biri olmaya devam etmektedir. 15 ile 18 yaş arasındaki genç işçiler bu alanda özellikle kırılgan bir konumda bulunmaktadır. Mevzuat bu yaş grubundaki gençlerin belirli koşullar altında çalışmasına izin verirken, saha düzeyindeki izleme mekanizmaları ve şirketlerin insan hakları durum tespiti süreçlerindeki boşluklar genç işçilerin zararlı çalışma koşullarına ve çeşitli hak ihlali risklerine maruz kalmasına neden olabilmektedir.
Bu riskler, uzun çalışma saatleri, pestisitlere maruz kalma, yetersiz yaşam koşulları ve eğitimden uzaklaşma gibi sorunların görülebildiği fındık, gül ve üzüm gibi ihracata yönelik tarımsal değer zincirlerinde daha belirgin hale gelebilmektedir.
Görünmez Gençlik projesi, genç işçilerin kendilerine özgü haklarını, ihtiyaçlarını ve kırılganlıklarını şirketlerin insan hakları durum tespiti süreçlerinin merkezine yerleştirerek bu boşluğu ele almaktadır. Genç işçiler, şirketler ve diğer ilgili paydaşlarla gerçekleştirilen saha çalışmaları ve etkileşimlerden elde edilen bulgular doğrultusunda proje, tarımsal tedarik zincirlerinde genç işçileri etkileyen risklerin daha etkili biçimde belirlenmesini, önlenmesini ve azaltılmasını destekleyen bir Çocuğa Duyarlı ve Gençlik Odaklı Durum Tespiti Modeli geliştirmektedir.
Amaç
Proje, mevsimlik tarım değer zincirlerinde çalışan 15 ile 18 yaş arasındaki genç işçilerin zararlı iş, ekonomik istismar ve diğer hak ihlali risklerine karşı korunmasını güçlendirmeyi amaçlamaktadır.
Kanıta dayalı Çocuğa Duyarlı ve Gençlik Odaklı Durum Tespiti Modelinin geliştirilmesi yoluyla şirketlerin ve diğer tedarik zinciri aktörlerinin genç işçilerin kendilerine özgü haklarını ve kırılganlıklarını kurumsal tedarik zinciri yönetimine ve insan hakları durum tespiti süreçlerine entegre edebilmeleri için uygulamaya yönelik araçlar sunulması hedeflenmektedir.
Hedefler
Kanıt Üretimi ve Durum Analizi
Katılımcı gençlik atölyeleri ve çok paydaşlı saha araştırmaları yoluyla genç işçilerin karşılaştığı fiziksel, psikososyal ve yapısal risklerin belgelenmesi ve şirket politikaları ile sahadaki uygulamalar arasındaki boşlukların belirlenmesi.
Operasyonel Model ve Araç Geliştirme
Şirketlerin farklı kapasite düzeylerini dikkate alan bir Çocuğa Duyarlı Durum Tespiti Uygulama Çerçevesi ile genç işçileri etkileyen risklerin belirlenmesi, izlenmesi ve ele alınmasını destekleyen pratik araçlar ve kontrol listeleri içeren iki dilli bir Uygulama Rehberinin geliştirilmesi.
Savunuculuk ve Kapasite Geliştirme
Eğitime erişim, daha güvenli çalışma koşulları ve beceri geliştirme dahil olmak üzere genç işçilere yönelik koruyucu ve gelişimsel tedbirlerin şirket politikalarına ve sektörel uygulamalara entegrasyonunun yerel tedarikçiler, uluslararası alıcılar ve ilgili kamu aktörleriyle yürütülecek çalışmalar aracılığıyla desteklenmesi.
Metodoloji ve Hedef Gruplar
Proje, genç işçilerle gerçekleştirilen katılımcı atölyeleri, yerel ve uluslararası şirketlerle derinlemesine görüşmeleri, çocuk işçiliğine ilişkin mevcut çalışmaların masa başı incelemesini ve BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri ile Çocuk Hakları ve İş Dünyası İlkeleri temelinde gerçekleştirilen karşılaştırmalı politika analizini bir araya getirmektedir.
Proje kapsamında doğrudan etkileşim kurulacak gruplar:
- Mevsimlik tarımda çalışan 15 ile 18 yaş arasındaki genç işçiler
- Yerel tedarikçiler ve ihracatçılar
- Uluslararası tedarik şirketleri
Temel Çıktılar
- Şirketlerin tedarik zinciri yönetiminde kullanabileceği olgunluk modeli ve uygulamaya yönelik araçları içeren iki dilli bir Çocuğa Duyarlı Durum Tespiti Uygulama Çerçevesi ve Rehberi
- Temel bulguları ve önerileri ortaya koyan bir Politika Notu
- Saha araştırmaları kapsamında belirlenen riskleri ve uygulama boşluklarını ortaya koyan bir saha bulguları raporu
- Çocuğa Duyarlı Durum Tespiti Çerçevesini ve uygulama araçlarını şirketlere ve diğer ilgili paydaşlara tanıtan kapanış bilgilendirme ve paylaşım oturumu
BHRTR'nin Rolü
BHRTR, Türkiye’deki tarımsal tedarik zincirlerinde sahip olduğu saha deneyimi ile yerel tedarikçiler ve uluslararası alıcılarla yürüttüğü çalışmalardan yararlanarak projenin yürütücülüğünü üstlenmektedir.
Proje, BHRTR’nin fındık, gül, kayısı, elma ve üzüm tedarik zincirlerinde yürüttüğü çalışmalar üzerine inşa edilmekte ve sahadan elde edilen bulguları uluslararası iş dünyası ve insan hakları standartlarıyla bir araya getirerek şirketler ve diğer tedarik zinciri aktörleri için uygulamaya yönelik araçlara dönüştürmektedir.
Sürdürülebilirlik
Çocuğa Duyarlı Durum Tespiti Rehberi ve Olgunluk Modeli, proje süresinin ötesinde kullanılabilecek şekilde geliştirilmektedir. Araçların BHRTR’nin şirketler ve diğer paydaşlarla yürüttüğü çalışmalarda kullanılması ve ilgili iş dünyası ağları ile sivil toplum ortaklıkları aracılığıyla yaygınlaştırılması hedeflenmektedir. Böylece çocuğa duyarlı durum tespiti yaklaşımının tarımsal tedarik zincirlerinde daha geniş ölçekte benimsenmesine katkı sağlanacaktır.
